Ocena stanu poszkodowanego – Wywiad ratowniczy

Ocena stanu poszkodowanego – Wywiad ratowniczy

Ocena stanu poszkodowanego i wywiad ratowniczy w pierwszej pomocy

Ocena przytomności AVPU, ocena stanu poszkodowanego ABC i  zbieranie wywiadu SAMPLE

Ocena stanu poszkodowanego i wywiad ratowniczy – AVPU, ABCDE, SAMPLE

Wywiad ratowniczy obejmuje zebranie istotnych informacji bądź ustalenie ważnych faktów dotyczących zdarzenia w którym zdecydowaliśmy się udzielać pierwszej pomocy. Pamiętajmy jednakże o jednej bardzo ważnej rzeczy, nie możemy odwlekać momentu wezwania służb ratowniczych kosztem zebrania wywiadu SAMPLE – tutaj niestety nie ma ściśle określonej wytycznej w którym momencie powinniśmy rozpocząć przeprowadzenie wywiadu ratowniczego.

Zacznijmy od standardowego BLS który jest standardowo ćwiczony w trakcie szkoleń z pierwszej pomocy:

– Ocena bezpieczeństwa/środki ochrony własnej -> Podejście do poszkodowanego i ocena rekacji na głos -> Ocena reakcji na dotyk (ocena przytomności) -> wezwanie osoby do pomocy -> udrożnienie dróg oddechowych i ocena oddechu 10 sekund -> Oddycha (Boczna bezpieczna + 112/999), Nie oddycha (112/999 + RKO + AED) -> Działania do momentu przyjazdu służb ratowniczych.

Nie jest powiedziane że zawsze będziemy mieć do czynienia z osobą nieprzytomną czyli rozumiemy przez to że z osobą z którą nie będziemy mieć żadnego kontaktu u której może dojść do zatrzymania oddechu/krążenia. Jeżeli okazuje się że poszkodowany jest przytomny ale np. odczuwa bardzo silny ból głowy, możemy postarać się po WEZWANIU POGOTOWIA (jeżeli nie zostaniemy poproszeni o te informacje przez dyspozytora) wykonać wywiad medyczny. Nasze działania jako świadków zdarzenia umożliwią zebranie istotnych informacji które umożliwią zespołowi ratownictwa medycznego szybszą diagnostykę, dlaczego? Dlatego że czas dojazdu pogotowia jest różny, może trwać do kilku minut, może też się znacząco wydłużyć np. ze względu na trudności na drodze, bardzo złe warunki atmosferyczne, zdarzenia losowe, a w tym czasie osoba poszkodowana może utracić świadomość/przytomność bądź zdolność porozumiewania się. Wtedy nasze informacje jako świadków zdarzenia mogą być bardzo przydatne w dalszym procesie działań Ratowniczych oraz w czasie opieki szpitalnej.

AVPU i ABCDE. Czyli zaczynamy, od podstaw, od tego co jest najważniejsze

Wracamy po raz kolejny do BLSu i jak się ma schemat AVPU ma do działań podstawowych. Wg schematu AVPU Oceniamy:

A (Alert) – przytomny, skupia uwagę

V (Verbal) – reaguje na polecenia głosowe

P (Pain) – reaguje na bodźce bólowe

U (Unresponsive) – nieprzytomny, nie reaguje na żadne bodźce zewnętrzne

No, kolejna przypominajka z BLS – Ocena bezpieczeństwa/środki ochrony własnej -> Podejście do poszkodowanego i ocena rekacji na głos -> Ocena reakcji na dotyk = Mamy zrobione AVPU 🙂

Po  wykonaniu oceny przytomny/nieprzytomny (AVPU) u osoby poszkodowanej przechodzimy do oceny ABCDE gdzie:

A (Airways) – Oceniamy drożność dróg oddechowych, u osoby nieprzytomnej udrażniamy drogi oddechowe poprzez wykonanie manewru czoło-żuchwa

B (Breathing) – Ocena oddechu, po udrożnieniu dróg oddechowy i tylko wtedy musimy ocenić czy osoba poszkodowana oddycha, ocenę oddechu przeprowadzamy przez dokładnie 10 sekund (nie więcej nie mniej). W czasie tych 10 sekund pomiaru oceniamy ilość oddechów no i krótka piłka :

0-1 oddechów, nie oddycha – 999 i RKO

2-więcej oddechów, oddycha – pozycja boczna, 999, ocena oddechu co 1 minutę

C (Circulation) – Ocena krążenia, sprawdzenie oznak krążenia, przy czym osoby działające na poziomie podstawowej pierwszej pomocy nie powinny oceniać tętna na tętnicach promieniowej i szyjnej, a jedynie zwracają uwagę na zabarwienie skóry, czy jest zachowany odruch połykania oraz czy poszkodowany ma świadomość. Na poziomie podstawowej pierwszej pomocy radzę zapamiętać że NIE ODDYCHA = BRAK KRĄŻENIA, BRAK KRĄŻENIA = RKO 30:2 dlatego te „C” radziłbym zapamiętać jako:

*C (Chest Compressions) – Uciskaj klatkę piersiową =)

*Ma to zastosowanie w przypadku gdy nie mamy do czynienia z masywnym krwotokiem, wtedy działamy w schemacie CBA (tamujemy krwotok – zabezpieczamy krążenie) – duży ubytek krwi doprowadzi do wstrząsu hipowolemicznego co nie leczone doprowadzi do nagłego zatrzymania krążenia.

D (Disability) – Zaburzenia funkcji neurologicznych, oceniamy podstawowe funkcje motoryczne i sensoryczne. Zwróćmy uwagę na kwestie spełniania naszych poleceń i zaburzenia mowy i oceńmy siłę mięśniową, reakcja źrenic na światło.

E (Exposure) – Ekspozycja poszkodowanego, szybkie badanie urazowe, poszukiwanie krwawień i urazów na ciele poszkodowanego oraz wywiad SAMPLE

Zakładając sytuację, iż mamy do czynienia z poszkodowanym który jest przytomny, pogotowie zostało wezwane w oparciu o objaw który nas zaniepokoił, po wykonaniu wszystkich poleceń dyspozytora które podczas rozmowy telefonicznej zostały nam zlecone (ułożenie w określonej pozycji poszkodowanego, zapewnienie komfortu termicznego, wykonanie opatrunków na miejsca zranień) w czasie oczekiwania na przyjazd pogotowia możemy przejść do zebrania wywiadu medycznego SAMPLE, najprawdopodobniej pytania które są zawarte w tym skrócie zostały zadane już wcześniej przez dyspozytora, ale i tak warto wiedzieć o pewnych informacjach które mogą być przydatne w dalszym procesie działań ratowniczych dla zespołu ratownictwa medycznego oraz personelu w szpitalu.

S (Symptomy) – Wszelkie objawy główne zgłaszane przez poszkodowanego tj. Ból, lokalizacja bólu, typ bólu, nasilenie bólu, skala od 1 do 10 bólu, od kiedy boli, objawy towarzyszące bólowi

A (Alergie) – Wszelkie uczulenia na leki oraz pokarmy w przeszłości. Bardzo istotne są w szczególności leki. Jeżeli poszkodowany potwierdzi alergie na leki/pokarmy zapytajmy czy miał kiedyś ostre reakcje alergiczne, jaka była dynamika reakcji anafilaktycznej.

M (Medykamenty) –  Przyjmowane leki, pytamy o to jakie leki przyjmuje poszkodowany, czy przyjmuje je regularnie, dopytajmy czy nie pominął jakiejś dawki leku, zapytajmy o sumienność w przyjmowaniu. Możemy też zapytać o nałogi (np. nałogowe palenie papierosów).

P (Przebyte choroby) – wywiad chorobowy jest bardzo istotny, zapytajmy kiedy na coś chorował, jaki był przebieg choroby. Nie oszukujmy się, nie jesteśmy w stanie (w szczególności bez wykształcenia medycznego) spamiętać wszystkich chorób i ich skutecznie klasyfikować – zapytajmy poszkodowanego czy posiada jakąś dokumentację medyczną, jeżeli potwierdzi zapytajmy o kontakt do osoby która mogła by tą dokumentację dostarczyć (np. mąż/żona przebywający w domu)

L (Lunch) – Zapytajmy kiedy był ostatni posiłek, jest to bardzo przydatna informacja dla zespołu pogotowia ratunkowego i personelu szpitalnego.

E (Ewentualnie co się stało?) – Okoliczności, które poprzedzały wystąpienie objawów.

 

Ważne do zapamiętania – Akronimy BLS, AVPU, ABCDE, SAMPLE mają za zadanie ułatwić wykonywanie czynności związanych z udzielaniem pierwszej pomocy – zapamiętanie tego co powinniśmy zrobić gdy:

Ogólnie udzielamy pierwszej pomocy – BLS

Oceniamy świadomość/przytomność – AVPU

Oceniamy podstawowe funkcje życiowe – ABCDE

Zbieramy wywiad od przytomnego poszkodowanego – SAMPLE

 

Pamiętajmy, udzielając pierwszej pomocy drugiej osobie nie odwlekajmy w czasie momentu wezwania pogotowia ratunkowego!

 

Kto może prowadzić zajęcia z pierwszej pomocy

Kto może prowadzić zajęcia z pierwszej pomocy

Kto może prowadzić zajęcia z pierwszej pomocy?

Czy ratownik KPP czy też pracownik służby BHP może prowadzić kurs pierwszej pomocy?

Kto może prowadzić szkolenia z pierwszej pomocy??

Niejednokrotnie w trakcie ustalania terminów i warunków przeprowadzenia szkolenia z zakresu pierwszej pomocy pojawiają się pytania: A kto tak na dobrą sprawę może prowadzić zajęcia z pierwszej pomocy?? Wpis nie dotyczy zajęć z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy (w tym przypadku obowiązują inne przepisy), skupmy się na zajęciach z podstawowej pierwszej pomocy.

Na początek zwróćmy na uwagę na literę prawa:

Osoby mogące prowadzić zajęcia z zakresu pierwszej pomocy określa ustawa z dnia 8 września o Państwowym Ratownictwie Medycznym.

Art. 8.

  1. Zajęcia edukacyjne w zakresie udzielania pierwszej pomocy są realizowane z udziałem:

1) lekarzy systemu,

2) pielęgniarek systemu,

3) ratowników medycznych oraz…4. Zajęcia edukacyjne w zakresie udzielania pierwszej pomocy mogą być realizowane przez nauczycieli posiadających odpowiednie przygotowanie.Minister właściwy do spraw zdrowia, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw oświaty i wychowania, określi, w drodze rozporządzenia, zakres wiedzy i umiejętności niezbędnych do prowadzenia zajęć edukacyjnych w zakresie udzielania pierwszej pomocy, tryb ich nabywania oraz wzór zaświadczenia potwierdzającego posiadanie przygotowania do prowadzenia zajęć w zakresie udzielania pierwszej pomocy, mając na celu zapewnienie właściwej ich realizacji. Rozporządzenie do którego odnosi się ustawa w art. 8 punkt 5:Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2009 r. w sprawie przygotowania nauczycieli do prowadzenia zajęć edukacyjnych w zakresie udzielania pierwszej pomocy (Dz. U. Nr 139 poz. 1132). Możliwość nauczania pierwszej pomocy została nadana odpowiednio przeszkolonym nauczycielom ze względu na nowy przedmiot ‘ Edukacja Dla Bezpieczeństwa’ zawierający elementy pierwszej pomocy.

No i na tym można by było zakończyć wywody kto może prowadzić szkolenia pierwszej pomocy (jest to tak w sumie rzeczy jedyny przepis określający sylwetkę instruktora pierwszej pomocy). Jest to osoba legitymująca się dyplomem potwierdzającym kwalifikacje zawodowe (lekarz systemu, pielęgniarka systemu, ratownik medyczny) oraz pedagog ze specjalnym przygotowaniem. Jednakże postaram się spojrzeć na temat trochę szerzej. Po pierwsze musimy zwrócić uwagę na kilka istotnych faktów. Po pierwsze:

Jaki jest cel szkolenia z pierwszej pomocy?

Celem szkolenia z zakresu udzielania pierwszej pomocy jest nabycie umiejętności w zakresie ratowania życia ludzkiego, każde szkolenie powinno być prowadzone przez praktyka z profesjonalnym zapleczem sprzętowym.  Niestety czasami zdarza się że dana placówka nie ma możliwości przeprowadzić profesjonalnego szkolenia pierwszej pomocy z doświadczonym medykiem i zapleczem sprzętowym. Co wtedy zrobić? Warto jest zadbać o to aby szkolenie zostało przeprowadzone przez osobę która posiada odpowiednią wiedzę, doświadczenie oraz predyspozycje do prowadzeniu szkoleń z pierwszej pomocy. Nie ma co się czarować, nie każdy nadaje się do prowadzenia szkoleń – dlatego też nie trzeba przekreślać potencjalnego instruktora „bo nie ma wykształcenia medycznego” (chociaż przydaje się po to aby móc odpowiadać na pytania typu „ciężkie” :))

A co ze sprzętem?

Tutaj już jest sprawa otwarta, wszystko jest uzależnione od tego jakie są nasze oczekiwania ale z drugiej strony, czy jesteśmy sobie w stanie wyobrazić szkolenie z pierwszej pomocy z filmikiem bądź prezentacją bez fantomów do nauki resuscytacji oraz środków opatrunkowych? To trochę tak jakby nauczyciel chemii prowadził zajęcia w szkole ani razu nie pokazując nam Tablicy Mendelejewa 😀 Zadajmy pytanie potencjalnemu wykonawcy jaką ilość sprzętu przewidział na nasze szkolenie , jaki jest jego typ do czego służy i jak będą wyglądać ćwiczenia praktyczne.

Umiejętności instruktora w zakresie prowadzenia szkoleń.

Standardowo szkolenie pierwszej pomocy nie powinno trwać krócej aniżeli 5/6 godzin, jest to absolutne minimum aby omówić podstawy działań ratowniczych. Aby zainteresować tematyką słuchaczy, zmotywować do ćwiczeń, wyjaśnić podstawowe czynności i nie zanudzić grupy przez te kilka godzin trzeba posiadać pewne predyspozycje. Aby szkolić z pierwszej pomocy trzeba to czuć, osoby które chcą po prostu „dorobić” szybko się wypalają 😉 Ważne jest aby instruktor lubił ludzi i lubił swoją pracę, tylko wtedy możemy mieć pewność że szkolenie będzie w pełni wykorzystane zarówno pod względem merytorycznym jak i praktycznym.

A instruktorzy pierwszej pomocy po kursach na instruktorów pierwszej pomocy?

Kursy instruktora pierwszej pomocy (dla nie medyków) trwają z reguły kilka/kilkanaście godzin. Czy mają sens? Owszem mają! Im więcej ludzi będzie chętnych do tego aby nauczać pierwszej pomocy i ją promować to tym lepiej dla nas wszystkich (a przynajmniej bezpieczniej). Instruktorzy po kursach nabierają warsztatu z zakresu metodyki szkolenia i zasad promocji pierwszej pomocy, jeżeli za tym idzie wiedza, znajomość aktualnych wytycznych i aktualizowanie wiedzy to świetnie! Pamiętajmy im więcej osób będzie przeszkolonych z ciśnięcia klatki piersiowej i obsługi AED tym lepiej, nawet jeżeli instruktor nie będzie mieć doświadczenia praktycznego w karetce/straży itd.

Czy ratownik KPP może prowadzić szkolenia z pierwszej pomocy?

Tutaj już trzeba pochylić się bardziej nad pytaniem. Zgodnie z ustawą o Państwowym Ratownictwie Medycznym, osoba po kursie kwalifikowanej pierwszej pomocy jest nieuprawniona do prowadzenia tego typu zajęć. Jednakże, pamiętajmy o tym, iż Ratownicy KPP to jest głównie grupa zawodowa Strażaków, którzy niejednokrotnie (niezależnie czy mówimy o PSP czy o OSP) posiadają ogromne doświadczenie  w działaniach ratowniczych i to właśnie doświadczenie praktyczne powinno determinować to czy ktoś jest zdolny do prowadzenia zajęć pierwszej pomocy czy też nie. Jeżeli ratownik KPP posiada sprzęt, środki opatrunkowe, wiedzę, chęć i zapał do prowadzenia zajęć … to może warto mu zaufać 😉

Podsumowując

Nie da się jednoznacznie określić kto może prowadzić szkolenia z pierwszej pomocy. Z jednej strony mamy Art. 8 ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym który jasno określa kto jest uprawniony do prowadzenia szkoleń. Z drugiej strony mamy grupę ludzi, pasjonatów posiadających wiedzę teoretyczną i przygotowanie praktyczne (najważniejsze) którzy przez zapisy w ustawie mieli by zablokowaną możliwość prowadzenia dydaktyki. Dlatego też ostateczna decyzja powinna należeć do osoby która zleca wykonanie usługi (czy na certyfikacie mamy pieczątkę osoby z wykształceniem medycznym czy też nie).